নন্দিতা চক্ৰৱৰ্তী
“শিক্ষা
কেৱল জীৱিকা অৰ্জনৰ উপায় নহয়; শিক্ষা হৈছে জীৱন গঢ়াৰ এক নিৰন্তৰ সাধনা৷ জ্ঞানক দক্ষতালৈ
আৰু দক্ষতাক কৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰিলেহে শিক্ষাই পূৰ্ণতা লাভ কৰে৷”
আজিৰ
যুগ হৈছে দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনৰ যুগ৷ বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, বিশ্বায়ন
আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ অভূতপূৰ্ব অগ্ৰগতিয়ে বিশ্বক এখন সৰু গাঁৱৰ ৰূপ দিছে৷ এনে পৰিস্থিতিত
কেৱল পাঠ্যপুথিৰ জ্ঞানেই এজন শিক্ষাৰ্থীক সফলতাৰ শিখৰত উপনীত কৰিব নোৱাৰে৷
দক্ষতাভিত্তিক
শিক্ষা হৈছে সময়ৰ দাবী- এই শিক্ষাই শিক্ষাৰ্থীক জ্ঞানৰ লগতে বাস্তৱ জীৱনৰ সমস্যা সমাধান,
সৃজনীশীল চিন্তা, উদ্ভাৱনী ক্ষমতা, যোগাযোগৰ দক্ষতা আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে সমৃদ্ধ কৰি
তোলে৷ এই মহান লক্ষ্য বাস্তৱায়িত কৰিবলৈ বিদ্যালয়ৰ ভূমিকা অপৰিসীম৷
বিদ্যালয়
হৈছে এখন জাতিৰ ভৱিষ্যৎ গঢ়াৰ কর্মশালা৷ শিশুৱে বিদ্যালয়ত কেৱল বৰ্ণমালা বা পাঠ্যপুথিৰ
পাঠেই নিশিকে; ইয়াতেই তেওঁ শিকে শৃঙ্খলা, দায়িত্ববোধ, সহমৰ্মিতা, সহযোগিতা, নেতৃত্ব,
নৈতিকতা আৰু মানৱীয় মূল্যবোধ৷ বিদ্যালয়েই শিক্ষাৰ্থীৰ অন্তৰ্নিহিত প্ৰতিভাক চিনাক্ত
কৰি তাক বিকাশৰ সঠিক দিশ দেখুৱায়৷ সেয়েহে কোৱা হয়—“আজিৰ বিদ্যালয়েই কাইলৈৰ সমাজৰ
প্ৰতিচ্ছবি৷”
দক্ষতাভিত্তিক
শিক্ষাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে শিক্ষাৰ্থীক জীৱনমুখী কৰি তোলা৷ এই শিক্ষাব্যৱস্থাত মুখস্থবিদ্যাৰ
পৰিৱৰ্তে অভিজ্ঞতাভিত্তিক শিক্ষা, প্ৰকল্পভিত্তিক শিকন, পৰ্যৱেক্ষণ, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা,
সমস্যা সমাধান আৰু দলীয় কাৰ্যকলাপক অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়৷ ফলত শিক্ষাৰ্থীয়ে কেৱল
পৰীক্ষাত নম্বৰ লাভৰ বাবে নহয়, বাস্তৱ জীৱনত সফল হোৱাৰ বাবে নিজকে প্ৰস্তুত কৰে৷
আত্মনিৰ্ভৰশীল
সমাজ গঢ়িবলৈ আটাইতকৈ প্ৰয়োজন দক্ষ মানৱ সম্পদ৷ বিদ্যালয় যদি শিক্ষাৰ্থীক বিজ্ঞান,
গণিত, কৃষি, তথ্য-প্ৰযুক্তি, কাৰিকৰী শিক্ষা, শিল্প-সংস্কৃতি, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু উদ্যোগিতা
সম্পৰ্কে ব্যৱহাৰিক জ্ঞান প্ৰদান কৰে, তেন্তে তেওঁলোক ভৱিষ্যতে কেৱল চাকৰিপ্ৰত্যাশী
নহৈ, কৰ্মসংস্থাপন সৃষ্টিকাৰী উদ্যোগপতিও হ’ব পাৰে৷ এইদৰে বিদ্যালয়েই আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰত
গঢ়াৰ ভেটি সুদৃঢ় কৰে৷
বৰ্তমান
সময়ত ডিজিটেল দক্ষতা জীৱনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ৷ সেয়েহে বিদ্যালয়ত কম্পিউটাৰ শিক্ষা,
স্মাৰ্ট শ্ৰেণীকক্ষ, ডিজিটেল লেব, অনলাইন শিক্ষণ, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আৰু তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ
সঠিক ব্যৱহাৰৰ সুযোগ নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন৷ ইয়াৰ উপৰিও সমালোচনামূলক চিন্তা, সৃজনশীলতা,
নেতৃত্ব, সময় পৰিচালনা, দলীয়ভাৱে কাম কৰাৰ মানসিকতা আৰু ফলপ্ৰসূ যোগাযোগৰ দৰে জীৱনদক্ষতাৰ(Life
skill) বিকাশ ঘটোৱাটোও বিদ্যালয়ৰ অন্যতম দায়িত্ব৷
বিদ্যালয়ৰ
সহ-পাঠ্যক্ৰমীয়(Co-Curricular) কাৰ্যসূচীসমূহেও দক্ষতা বিকাশত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে৷
বিজ্ঞান মেলা, তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা, সাহিত্য সভা, কুইজ, নাট্যাভিনয়, সংগীত, খেল-ধেমালি,
স্কাউট-গাইড, বৃক্ষৰোপণ, সামাজিক সেৱা, যোগাসন আদি কাৰ্যসূচীয়ে শিক্ষাৰ্থীৰ আত্মবিশ্বাস,
নেতৃত্বৰ গুণ, সামাজিক দায়িত্ববোধ আৰু সহযোগিতাৰ মনোভাৱ বৃদ্ধি কৰে৷ এই অভিজ্ঞতাই
তেওঁলোকক জীৱনৰ বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত অধিক সক্ষম কৰি তোলে৷
এই
সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াত শিক্ষকসকলৰ ভূমিকা সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ এজন শিক্ষক কেৱল পাঠদানকাৰী
নহয়; তেওঁ এজন পথপ্ৰদৰ্শক, অনুপ্ৰেৰণাদাতা আৰু চৰিত্ৰ গঢ়োঁতা৷ তেওঁ শিক্ষাৰ্থীক নতুন
চিন্তা কৰিবলৈ, প্ৰশ্ন কৰিবলৈ, ব্যৰ্থতাৰ পৰা শিক্ষা ল’বলৈ আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে আগবাঢ়িবলৈ
উৎসাহিত কৰে৷ তদুপৰি বিদ্যালয়, অভিভাৱক আৰু সমাজৰ সুসমন্বিত সহযোগিতাই শিক্ষাৰ্থীৰ
সামগ্ৰিক বিকাশ নিশ্চিত কৰে৷
ৰাষ্ট্ৰীয়
শিক্ষা নীতি–২০২০ (NEP 2020)-এ অভিজ্ঞতাভিত্তিক শিক্ষা, দক্ষতা বিকাশ, বহুমুখী শিক্ষা
আৰু কৰ্মমুখী শিক্ষাক বিশেষ গুৰুত্ব দিছে৷ এই নীতিৰ সফল ৰূপায়ণৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়সমূহে
এনে এক প্ৰজন্ম গঢ়ি তুলিব পাৰিব, যিসকলে জ্ঞান, দক্ষতা, উদ্ভাৱনী শক্তি আৰু নৈতিক
মূল্যবোধেৰে সমৃদ্ধ হৈ দেশৰ উন্নয়নত সক্ৰিয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব৷
মহাত্মা
গান্ধীয়ে কৈছিল— “প্ৰকৃত শিক্ষা সেইটোৱেই, যি মানুহৰ শৰীৰ, মন আৰু আত্মাৰ সৰ্বাংগীন
বিকাশ ঘটায়৷” দক্ষতাভিত্তিক শিক্ষা এই আদৰ্শক বাস্তৱ ৰূপ দিয়ে৷ ই মানুহক কেৱল আত্মনিৰ্ভৰশীল
কৰাই নহয়, সমাজৰ উন্নয়নৰ এক শক্তিশালী অংশীদাৰ হিচাপেও গঢ়ি তোলে৷
সামৰণিত
ক’ব পাৰি যে, এখন আত্মনিৰ্ভৰশীল, উন্নত আৰু মানৱীয় গুণেৰে সমৃদ্ধ সমাজ গঢ়ি তুলিবলৈ
বিদ্যালয়ৰ বিকল্প নাই৷ বিদ্যালয়ে যদি জ্ঞানৰ লগতে দক্ষতা, মূল্যবোধ, সৃজনশীলতা, প্ৰযুক্তি-সচেতনতা
আৰু কৰ্মসংস্থাপনমুখী শিক্ষাৰ সমন্বয় ঘটাব পাৰে, তেন্তে আজিৰ শিক্ষাৰ্থীয়েই কাইলৈৰ
দক্ষ নাগৰিক, সফল উদ্যোগপতি, বিজ্ঞানী, শিক্ষক আৰু দেশ গঢ়াৰ সৈনিক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ
কৰিব৷ সেয়েহে কোৱা যায়—”আজিৰ শ্ৰেণীকোঠাই কাইলৈৰ আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ ভেটি৷”
***
ইমেইল
–nandita.gogoi71@gmail.com
