ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
শিক্ষাক বিশ্বজনীনভাৱে
জ্ঞান, দক্ষতা আৰু সামগ্ৰিক ব্যক্তিগত বিকাশৰ এক মুখ্য পথ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে৷
শিক্ষাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ব্যক্তিসকলক জীৱন সফলতাৰে আগবঢ়াবলৈ প্ৰয়োজনীয় বৌদ্ধিক,
মানসিক আৰু ব্যৱহাৰিক ক্ষমতাৰে সজ্জিত কৰা৷ বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় বা পেছাদাৰী প্ৰশিক্ষণ যিয়েই
নহওক কিয়, কেৱল জ্ঞান অৰ্জন কৰাটোৱেই যথেষ্ট নহয়৷ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ল চাপ বা
হেঁচাৰ মাজতো সেই জ্ঞানক ফলপ্ৰসূভাৱে প্ৰয়োগ আৰু প্ৰদৰ্শন কৰিব পৰা সক্ষমতা, যাৰ মূল্যায়ন
সাধাৰণতে পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে কৰা হয়৷
বৰ্তমান শিক্ষা ব্যৱস্থাত
মূল্যায়ন প্ৰধানকৈ আনুষ্ঠানিক পৰীক্ষাকেন্দ্ৰিক, য’ত শিক্ষাৰ্থীৰ জ্ঞান, দক্ষতা আৰু
সক্ষমতা মাত্ৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ত লোৱা লিখিত বা অনলাইন পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে পৰিমাপ কৰা হয়৷
এই পৰীক্ষাসমূহ প্ৰায়ে শিক্ষাৰ্থীৰ জ্ঞান, ক্ষমতা আৰু যোগ্যতাৰ চূড়ান্ত মানদণ্ড হিচাপে
ব্যৱহৃত হয়৷ পৰীক্ষাত লাভ কৰা নম্বৰ বা গ্ৰেডক শিক্ষাৰ্থীৰ বুদ্ধিমত্তা, অধ্যৱসায়
আৰু সামৰ্থ্যৰ শক্ত সূচক হিচাপে গণ্য কৰা হয়৷ ফলস্বৰূপে উচ্চ নম্বৰ অৰ্জন কৰাটো শিক্ষাৰ্থী,
অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকলৰ এক সামূহিক লক্ষ্য হৈ পৰে৷ যদিও শ্ৰেণীকক্ষৰ শিক্ষাই জ্ঞানৰ
ভেটি গঢ়ি তোলে, তথাপি পৰীক্ষাত ভাল প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ বিষয়বস্তু বুজি লোৱাৰ উপৰিও বিশেষ
দক্ষতা, সঠিক পৰিকল্পনা আৰু নিয়মিত প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজন হয়৷
বহু শিক্ষাৰ্থীয়ে
নিজৰ পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন, পুনৰাবৃত্তি আৰু বুজি পোৱাৰ বাবে ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা সময় আৰু
আন্তৰিক পৰিশ্ৰম উৎসৰ্গা কৰে৷ তথাপিও কিছুমান
শিক্ষাৰ্থীয়ে নিজৰ সক্ষমতা আৰু সম্ভাৱনাৰ সৈতে সামঞ্জস্য থকা ফলাফল লাভ কৰাত ব্যৰ্থ
হয়৷ প্ৰস্তুতি আৰু প্ৰদৰ্শনৰ মাজত দেখা দিয়া
এই বৈষম্য সাধাৰণতে কেইবাটাও কাৰণৰ ফল—পৰীক্ষাৰ পৰিৱেশৰ সৈতে পৰিচিত নোহোৱা, সময় ব্যৱস্থাপনাত
অদক্ষতা, উদ্বেগ, অথবা উত্তৰসমূহ যুক্তিসংগত আৰু সংক্ষিপ্তভাৱে উপস্থাপন কৰিব নোৱৰা৷
এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত, ম’ক্ টেষ্ট বা অনুৰূপ অনুশীলন
পৰীক্ষাসমূহে শিক্ষাৰ্থীৰ শিক্ষাগত যাত্ৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু পৰিৱৰ্তনাত্মক ভূমিকা
পালন কৰে৷
ম’ক্ টেষ্ট হৈছে চূড়ান্ত পৰীক্ষাৰ
পূৰ্বে অনুষ্ঠিত কৰা এক অনুকৰণমূলক পৰীক্ষা৷ এই পৰীক্ষা প্ৰকৃত পৰীক্ষাৰ আৰ্হি, কঠিনতাৰ
স্তৰ, সময়সীমা আৰু পৰিৱেশৰ হুবহু অনুকৰণ কৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়, যাতে শিক্ষাৰ্থীয়ে
বাস্তৱ পৰীক্ষাৰ অভিজ্ঞতা আগতেই লাভ কৰিব পাৰে৷ ম’ক্ টেষ্ট কেৱল জ্ঞান পৰীক্ষা
কৰাৰ মাধ্যমেই নহয়; ই শিক্ষাৰ্থীক মানসিকভাৱে, কৌশলগতভাৱে আৰু আৱেগিকভাৱে প্ৰকৃত পৰীক্ষাৰ
বাবে প্ৰস্তুত কৰে৷ এই পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীয়ে নিজৰ শক্তি আৰু দুৰ্বলতা চিনাক্ত
কৰিব পাৰে, সময় ব্যৱস্থাপনা শিকিব পাৰে আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰিব পাৰে৷ মূল অৰ্থত,
ম’ক্ টেষ্টে তাত্ত্বিক প্ৰস্তুতি আৰু ব্যৱহাৰিক প্ৰদৰ্শনৰ মাজত থকা ব্যৱধান দূৰ কৰি
পৰীক্ষাৰ পৰিস্থিতিত জ্ঞান ফলপ্ৰসূভাৱে প্ৰয়োগ কৰাৰ সক্ষমতা গঢ়ি তোলে৷
যদিও শিক্ষাৰ্থীসকলে
সাধাৰণতে পাঠ্যপুথি পুনৰাৱলোকন কৰে আৰু ঘৰতে অনুশীলনী প্ৰশ্ন সমাধান কৰে, তথাপি কেৱল
এই পদ্ধতিসমূহেই পৰীক্ষাত সফলতা নিশ্চিত কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত নহয়৷ পৰীক্ষাত সফল হ’বলৈ মাত্ৰ জ্ঞান থাকিলেই নহয়; প্ৰশ্ন
সোনকালে বুজি লোৱা, উপযুক্ত প্ৰশ্ন বাছনি কৰা, যুক্তিসংগতভাৱে উত্তৰ উপস্থাপন কৰা,
সময় সুচাৰুৰূপে ব্যৱস্থাপনা কৰা আৰু চাপৰ মাজতো স্থিৰ মনোভাৱ বজাই ৰখা আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ
দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হয়৷ ম’ক্ টেষ্টে শিক্ষাৰ্থীক বাস্তৱ-পৰীক্ষা সদৃশ, সময়-নিয়ন্ত্রিত
পৰিৱেশত এই সকলো আৱশ্যক দিশৰ সমগ্ৰ অনুশীলনৰ সুযোগ দিয়ে, যাৰ ফলত তাত্ত্বিক জ্ঞান
পৰীক্ষাত প্ৰয়োগযোগ্য কাৰ্যকৰী দক্ষতালৈ ৰূপান্তৰিত হয়৷
প্ৰতি বছৰে মাধ্যমিক
আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক ব’ৰ্ড পৰীক্ষা, বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতামূলক প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষা তথা
নিযুক্তি-সম্পৰ্কীয় মূল্যায়নৰ আগতে বিদ্যালয়, কোচিং প্ৰতিষ্ঠান আৰু শিক্ষামূলক প্ৰকাশন
গৃহসমূহে বিভিন্ন ধৰণৰ টেষ্ট চিৰিজ পৰিচালনা কৰে৷ এই পৰীক্ষাসমূহৰ আধাৰত প্ৰায়ে মডেল
প্ৰশ্নপত্ৰ আৰু গাইডবুক প্ৰকাশ পায়৷ ইয়াৰ উপৰিও, পূৰ্ববৰ্ষসমূহৰ প্ৰশ্নকাকতো শিক্ষাৰ্থীসকলৰ
প্ৰস্তুতিত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়৷ যদিও এই সকলোবোৰ নিঃসন্দেহে বহুমূল্যবান, তথাপি
কেৱল পঢ়ি চোৱা বা সমস্যা সমাধান কৰিলেই ইয়াৰ প্ৰকৃত উপকাৰিতা
সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকাশ নাপায়৷ এই সঁজুলিসমূহক যদি ম’ক্ টেষ্ট হিচাপে—অৰ্থাৎ সময়-নিয়ন্ত্ৰিত
আৰু বাস্তৱ পৰীক্ষাৰ সদৃশ পৰিৱেশত—ব্যৱহাৰ কৰা যায়, তেতিয়াহে ইয়াৰ প্রকৃত সম্ভাৱনা
উপলব্ধি হয়৷ ম’ক্ টেষ্টে শিক্ষাৰ্থীক পৰীক্ষাৰ বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ সৈতে পৰিচিত কৰি
তোলে আৰু সফলতাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে৷ ম’ক্
টেষ্টসমূহ এতিয়া কেৱল বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰ পৰীক্ষাত সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই৷ বৰ্তমান সময়ত
অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষা, ষ্টাফ ছিলেকশ্বন কমিছনৰ পৰীক্ষা, বেংকিং, ৰেলৱে আদি
বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ লগতে চিকিৎসা, অভিযান্ত্রিক, ব্যৱস্থাপনা, আইন আদিৰ
দৰে পেচাগত পাঠ্যক্ৰমসমূহতো ম’ক্ টেষ্ট পৰীক্ষা প্ৰস্তুতিৰ
এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে৷ প্ৰাৰ্থীসকলক বাস্তৱ মূল্যায়ন পৰিস্থিতিৰ
বাবে মানসিক আৰু ব্যৱহাৰিকভাৱে সাজু কৰিবলৈ ম’ক্ ইণ্টাৰভিউ আৰু গ্ৰুপ ডিছ্কাশ্বনৰ
অনুকৰণমূলক অনুশীলনো ব্যাপকভাৱে আয়োজন কৰা হয়৷ এই প্ৰৱণতাই স্পষ্ট কৰি তোলে যে ম’ক্ টেষ্ট এতিয়া
কেৱল একাডেমিক প্ৰস্তুতিত সীমাবদ্ধ নহয়; বৰং ই সৰ্বাঙ্গীণ কেৰিয়াৰ বিকাশ আৰু পেচাগত
দক্ষতা গঢ়ি তোলাৰ বাবে এক অপৰিহাৰ্য সঁজুলি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে৷
ম’ক্ টেষ্টৰ ফলপ্ৰসূতা
বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে শিক্ষাৰ্থীসকলে ইয়াক কেনেদৰে গ্ৰহণ কৰে তাৰ ওপৰত৷ সঠিকভাৱে
ব্যৱহাৰ কৰিলে ম’ক্ টেষ্টে কেৱল পৰীক্ষাৰ নম্বৰেই নহয়, সামগ্ৰিকভাৱে শিক্ষাৰ্থীৰ
প্ৰস্তুতিৰ মান উন্নত কৰে৷ তলত ম’ক্ টেষ্টৰ বাবে
প্ৰস্তুতি চলাবলৈ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু পদ্ধতিগত পদক্ষেপৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হ’ল—
১৷ প্ৰথমে পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰা
পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ
নকৰাকৈ ম’ক্ টেষ্ট দিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে অধিকাংশ সময়তে
হতাশা আৰু অনুৎসাহ সৃষ্টি হয়৷ সেয়ে শিক্ষাৰ্থীসকলে প্ৰথমে সকলো বিষয় আৰু অধ্যায়
ভালদৰে পঢ়ি সম্পূৰ্ণ কৰা উচিত৷ সকলো অংশ আৱৰি লোৱাৰ পাছতহে ম’ক্ টেষ্টক অধ্যয়ন সূচীত
অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বাঞ্ছনীয়৷
২৷ পুনৰীক্ষণ আৰু
অনুশীলন
পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ
হোৱাৰ পাছত নিয়মিত পুনৰীক্ষণ আৰু উত্তৰ লিখাৰ অনুশীলন অতি দৰকাৰী৷ কেৱল মুখস্থ কৰাটোৱেই যথেষ্ট নহয়; সীমিত সময়ৰ ভিতৰত
চিন্তাধাৰাক সুসংগঠিত কৰি যুক্তিসংগতভাৱে উপস্থাপন কৰিব পৰা দক্ষতাই সঁচা সফলতাৰ মূল
চাবিকাঠি৷
৩৷ নিজস্ব পৰীক্ষাৰ সূচী প্ৰস্তুত কৰা
এটা গঠনমূলক আৰু
বাস্তৱসম্মত পৰীক্ষা সূচী আৱশ্যক৷ কোন বিষয়ত, কোন তাৰিখত আৰু
কিমান সময়ৰ বাবে ম’ক্ টেষ্ট দিব লাগিব—এইবোৰ
আগতেই পৰিকল্পনা কৰিব লাগে৷ সংখ্যাতকৈ নিয়মিয়তা
অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ প্ৰতিটো বিষয়ত সপ্তাহত এটাকৈ আন্তৰিকভাৱে দিয়া ম’ক্ টেষ্টেও
প্ৰদৰ্শনত উল্লেখযোগ্য উন্নতি আনিব পাৰে৷
৪৷ পৰীক্ষাৰ পৰিৱেশ অনুকৰণ কৰা
কাৰ্যকৰী ম’ক্ টেষ্টৰ বাবে
প্ৰকৃত পৰীক্ষাৰ পৰিৱেশ অনুকৰণ কৰা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ শিক্ষাৰ্থীসকলে সঠিক টেবুল-চেয়াৰত বহি, কেৱল প্ৰকৃত
পৰীক্ষাত অনুমোদিত লিখন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰি ম’ক্ টেষ্ট দিব লাগে৷ সময়সীমা
কঠোৰভাৱে মানি চলা, মোবাইল ফোন, টিভি বা সামাজিক মাধ্যমৰ দৰে সকলো ধৰণৰ বিভ্ৰান্তি
এৰাই চলা উচিত৷ নিৰৱ পৰিৱেশ বজাই ৰাখিবলৈ পৰিয়ালৰ সহযোগিতাও প্ৰয়োজনীয়৷ ম’ক্ টেষ্ট চলি থকা সময়ত প্ৰশ্নকাকত
ধৈৰ্যৰে পঢ়া, উত্তৰ কৌশলগতভাৱে পৰিকল্পনা কৰা আৰু সময় সঠিকভাৱে ব্যৱস্থাপনা কৰাৰ
অভ্যাস গঢ়ি তুলিব লাগে৷ সততা বজাই ৰখাটো অতি জৰুৰী; অন্যায় উপায় ব্যৱহাৰ কৰিলে ম’ক্
টেষ্টৰ মূল উদ্দেশ্য ব্যাহত হয়৷
৫৷ প্ৰদৰ্শনৰ মূল্যায়ন আৰু বিশ্লেষণ
ম’ক্ টেষ্ট দিয়াৰ পাছত ইয়াৰ
মূল্যায়ন আৰু বিশ্লেষণ কৰাটো সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ সম্ভৱ হ’লে শিক্ষক বা অভিজ্ঞ গাইডৰ দ্বাৰা উত্তৰ
পত্ৰ মূল্যায়ন কৰোৱা উচিত৷ এই সুবিধা নাথাকিলে এন্চাৰ্ কি(answer
key), আদৰ্শ উত্তৰ বা জ্যেষ্ঠসকলৰ সহায়ত আত্ম-মূল্যায়ন কৰিব পাৰি৷ বিশ্লেষণৰ সময়ত দুৰ্বল বিষয়, জ্ঞানৰ ঘাটতি, অসাৱধানতাজনিত
ভুল, সময় ব্যৱস্থাপনাৰ সমস্যা আৰু উত্তৰ উপস্থাপনৰ স্পষ্টতা উন্নত কৰাৰ ওপৰত বিশেষ
গুৰুত্ব দিব লাগে৷ এই প্ৰক্ৰিয়াই ভৱিষ্যতৰ পৰীক্ষাৰ বাবে অধিক ফলপ্ৰসূ প্ৰস্তুতিত
সহায় কৰে৷
ম’ক্ টেষ্টৰ হ’ব
পৰা মানসিক লাভৰ বিষয়ে তলত আলোচনা কৰা হৈছে ৷
১৷ উৎকণ্ঠা হ্ৰাস আৰু
আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি
পৰীক্ষাজনিত উৎকণ্ঠাই
বহু সময়ে শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰদৰ্শনত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায়৷ ম’ক্ টেষ্টে পৰীক্ষা সদৃশ
পৰিৱেশৰ সৈতে বাৰে বাৰে পৰিচিত হ’বলৈ সুযোগ দিয়ে, যাৰ ফলত ভয় ধীৰে ধীৰে হ্ৰাস পায়
আৰু আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায়৷ চাপৰ মাজতো শান্ত আৰু সংযত হৈ থাকিব পৰা মানসিকতা গঢ়ি
উঠে৷
২৷ স্মৰণশক্তি আৰু
ধাৰণ ক্ষমতা বৃদ্ধি
শিক্ষা-গৱেষণাত প্ৰমাণিত
“টেষ্টিং এফেক্ট” অনুসাৰে, পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে তথ্য পুনৰুদ্ধাৰ কৰাটোৱে স্মৃতি অধিক দৃঢ়
কৰে৷ ম’ক্ টেষ্টে শিক্ষাৰ্থীক সক্ৰিয়ভাৱে ধাৰণাসমূহ মনত পেলাবলৈ বাধ্য কৰে, যাৰ ফলত
দীৰ্ঘম্যাদী স্মৰণশক্তি উন্নত হয়৷
৩৷ পৰীক্ষামূলক মনোভাৱ
আৰু সহনশীলতা গঠন
পৰীক্ষা কেৱল জ্ঞানৰ
পৰীক্ষা নহয়; ই মানসিক সহনশীলতা আৰু ধৈৰ্যৰো পৰীক্ষা৷ আধুনিক প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাবোৰ
প্ৰায়ে বহু ঘণ্টা ধৰি চলে৷ নিয়মিত ম’ক্ টেষ্টে মনোযোগ, একাগ্ৰতা, মানসিক স্থৈৰ্য
আৰু পৰীক্ষাৰ সহনশীলতা গঢ়ি তোলে, যিয়ে শিক্ষাৰ্থীক পূৰ্ণ সময়জুৰি উত্তম প্ৰদৰ্শন
কৰিবলৈ সক্ষম কৰে৷
ম’ক্ টেষ্ট কেৱল
অনুশীলনৰ মাধ্যম নহয়; ই হৈছে জ্ঞান আৰু প্ৰদৰ্শনৰ মাজৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সেঁতু৷ সঠিক পদ্ধতিত ম’ক্ টেষ্টৰ ব্যৱহাৰে
শিক্ষাৰ্থীক সফলতাৰ দিশে দৃঢ়ভাৱে আগবঢ়াই নিয়ে৷
ম’ক্ টেষ্টৰ কৌশলগত
সুবিধাসমূহ :
১৷ সময় ব্যৱস্থাপনা দক্ষতা
পৰীক্ষাত সময়ৰ সঠিক
বণ্টন এক সাধাৰণ কিন্তু অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্যাহ্বান৷ ম’ক্ টেষ্টে শিক্ষাৰ্থীসকলক
সহজ আৰু কঠিন প্ৰশ্নৰ মাজত পাৰ্থক্য চিনাক্ত কৰিবলৈ সহায় কৰে আৰু সেই অনুসৰি বিভিন্ন
খণ্ড বা প্ৰশ্নৰ ধৰণত উপযুক্ত সময় আবণ্টন কৰিবলৈ শিকায়৷ নিয়মিত ম’ক্ টেষ্টৰ জৰিয়তে
শিক্ষাৰ্থীসকললে নিজৰ গতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে আৰু পৰীক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত উত্তৰসমূহ
পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈও পৰ্যাপ্ত সময় সংৰক্ষণ কৰাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলে৷ ইয়াৰ বিপৰীতে, ম’ক্ টেষ্ট নকৰিলে সময় ভুলকৈ ব্যৱস্থাপনা
হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত বহুতো উত্তৰ অসম্পূৰ্ণ হৈ পৰে আৰু অপ্রয়োজনীয়
মানসিক চাপ সৃষ্টি হয়৷
২৷ নিদানমূলক মূল্যায়ন
ম’ক্ টেষ্ট এক শক্তিশালী
নিৰ্ণায়ক উপায় হিচাপে কাম কৰে, যিয়ে শিক্ষাৰ্থীৰ বাস্তৱ জ্ঞানৰ স্তৰ স্পষ্টভাৱে
প্ৰতিফলিত কৰে আৰু “দক্ষতাৰ ভ্ৰম” উন্মোচন কৰে—যেতিয়া শিক্ষাৰ্থীয়ে নিজৰ জ্ঞান বাস্তৱতকৈ
অধিক বুলি ভাবি লয়৷ টেষ্টত হোৱা ভুলসমূহ মনোযোগেৰে বিশ্লেষণ কৰিলে ধাৰণাগত ভুল, পদ্ধতিগত
ভুল, অসাৱধানতাজনিত ভুল আৰু সময়জনিত ভুলৰ দৰে বিভিন্ন ধৰণৰ সমস্যা চিনাক্ত কৰিব পৰা
যায়৷ এইবোৰৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীয়ে বুজিব পাৰে ক’ত বিষয়বস্তু পুনৰ অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন,
ক’ত অধিক অনুশীলনৰ জৰিয়তে পদ্ধতি দৃঢ় কৰিব লাগে, ক’ত মনোযোগ আৰু ধৈৰ্য বৃদ্ধি কৰা
উচিত আৰু ক’ত সময় ব্যৱস্থাপনা কৌশল উন্নত কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে৷ এনে পদ্ধতিগত মূল্যায়নে শিক্ষাৰ্থীসকলক নিজৰ দুৰ্বল
ক্ষেত্ৰসমূহত সজাগভাৱে মনোনিবেশ কৰিবলৈ, ঘনাই হোৱা ভুলসমূহ সংশোধন কৰিবলৈ আৰু শিকাৰ
সামগ্ৰিক কার্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ সহায় কৰে, যাৰ ফলত বাস্তৱ পৰীক্ষাত তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শন
উল্লেখযোগ্যভাৱে উন্নত হয়৷
৩৷ পেটাৰ্ন আৰু প্ৰৱণতা চিনাক্ত কৰা
পুনৰাবৃত্তি হোৱা
মক্ টেষ্টে প্ৰায়েই একে ধৰণৰ প্ৰশ্ন, পৰীক্ষিত অধ্যায় আৰু সাধাৰণতে সোধা প্ৰশ্নৰ
ধৰণ উন্মোচন কৰে৷ এনে অন্তৰ্দৃষ্টিয়ে শিক্ষাৰ্থীসকলক বুদ্ধিমত্তাৰে পুনৰীক্ষণৰ অগ্ৰাধিকাৰ
নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ সহায় কৰে, একে সময়তে সম্পূৰ্ণ পাঠ্যকৰ্মৰ আৱৰণ বজাই ৰাখিবলৈ সক্ষম
কৰে৷
৪৷ সদায় নতুন তথ্যৰ সৈতে আপডেট থাকিব পৰা
পৰীক্ষাৰ বিন্যাস
আৰু ধাৰাসমূহ সময়ৰ লগে লগে বিকশিত হয় —নেগেটিভ মার্কিং, শাখাৰ ওজন, অনলাইন বা কম্পিউটাৰ-ভিত্তিক
পৰীক্ষণ আন্তঃপৃষ্ঠৰ দৰে পৰিৱৰ্তনসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত৷ বিশেষজ্ঞসকলে নিৰ্মিত ম’ক্ টেষ্টসমূহে শিক্ষাৰ্থীসকলক
শেহতীয়া ধৰণ অনুসৰি অনুশীলন কৰিবলৈ নিশ্চিত কৰে, যাৰ ফলত পৰীক্ষাৰ দিনা আচৰিত হোৱাৰ
সম্ভাৱনা কমে৷
৫৷ দৃশ্যমান অগ্ৰগতিৰ
জৰিয়তে আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি
ম’ক্ টেষ্টত নিয়মিত
অগ্ৰগতি দেখা পোৱা মানে হৈছে ইতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি৷ উদাহৰণস্বৰূপ, কিছুমান মাহৰ ভিতৰত নম্বৰ ৬০%ৰ পৰা
৮৫%লৈ বৃদ্ধি পালে, শিক্ষাৰ্থীসকলে স্ব-কাৰ্যক্ষমতাৰ অনুভৱ কৰে৷ এইদৰে অনিশ্চয়তাক
আত্মবিশ্বাসলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি পৰীক্ষাৰ আগত দৃঢ় মনোবল গঢ়ি তোলে৷
ম’ক্ টেষ্ট এতিয়া
কেৱল একাডেমিক অধ্যয়নৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা নাই, পেচাদাৰী আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ
প্ৰস্তুতিত এক অপৰিহাৰ্য অংশ হৈ পৰিছে৷ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষা আৰু অন্যান্য চৰকাৰী
নিযুক্তি পৰীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত, ম’ক্ টেষ্টে প্ৰাৰ্থীৰ জ্ঞানৰ লগতে কৌশলগত দক্ষতাও মূল্যায়ন
কৰে—যেনে সময় ব্যৱস্থাপনা, সঠিকতা, আৰু প্ৰশ্নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিৰ্ধাৰণ৷ বেংকিং, ৰেলৱে আৰু ষ্টাফ ছিলেকশ্বন কমিশ্বনৰ পৰীক্ষাৰ
দৰে ক্ষেত্ৰত, নিয়মীয়া ম’ক্ টেষ্ট প্ৰাৰ্থীসকলক ঋণাত্মক নম্বৰ, অংশীয় কাট-অফ, আৰু
কঠোৰ গতিৰ দাবী দক্ষতাৰে চম্ভালিবলৈ সহায় কৰে৷ চিকিৎসা, আইন, অভিযান্ত্রিক, ব্যৱস্থাপনা
আদি পেচাদাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে, ম’ক্ টেষ্ট কেৱল তাত্ত্বিক জ্ঞান পৰীক্ষা নকৰাকৈ, বাস্তৱ
জগতৰ পৰিস্থিতিত ব্যৱহাৰিক দক্ষতা, চাপৰ মাজত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ, আৰু সমস্যা সমাধানৰ
সামৰ্থ্যো মূল্যায়ন কৰে৷ ইয়াৰ উপৰি, ম’ক্ ইণ্টাৰভিউ আৰু গ্রুপ ডিছ্কাশ্বনৰ প্ৰকৃত
মূল্যায়ন পৰিৱেশৰ অনুকৰণ কৰি, আন্তঃব্যক্তিক যোগাযোগ, প্ৰেজেণ্টেশ্বন দক্ষতা, আৰু
সামগ্ৰিক আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে৷ প্ৰশিক্ষণত ম’ক্
টেষ্ট অন্তৰ্ভুক্ত কৰোৱাত নিশ্চিত হয় যে প্ৰাৰ্থীসকলে একে সময়তে একাডেমিক পৰীক্ষা
আৰু পেচাদাৰী প্ৰত্যাহ্বান দুয়োটাই দক্ষতা আৰু স্থিৰচিত্ততাৰে মোকাবিলা কৰিব পাৰি৷
ম’ক্ টেষ্টৰ সুফল
সৰ্বাধিক লাভ কৰিবলৈ শিক্ষাৰ্থীসকলে কিছুমান নীতি মানি চলাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়৷
১৷ প্ৰকৃত পৰীক্ষাৰ পৰিস্থিতি অনুকৰণ কৰা:
প্ৰত্যেক ম’ক্ টেষ্টক
আচল পৰীক্ষাৰ দৰে গভীৰভাৱে লোৱা উচিত৷ পৰীক্ষাৰ সময়ত বিভ্ৰান্তি আৰু ব্যাঘাত এৰাই
চলিব লাগে, সকলো নিয়ম কঠোৰভাৱে মানি চলিব লাগে, আৰু সময়ৰ সীমা বজাই ৰাখিব লাগে৷
২৷ পৰীক্ষাৰ পিছত বিশ্লেষণ কৰা:
ম’ক্ টেষ্টৰ পাছত
নিজৰ প্ৰদৰ্শন মনোযোগেৰে পৰ্যালোচনা কৰাটো সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ শিক্ষাৰ্থীসকলে ভুলসমূহ চিনাক্ত কৰি, সেইবোৰৰ কাৰণ
বুজি পোৱা আৰু ভবিষ্যতে পুনৰ নঘটাৰ কৌশল তৈয়াৰ কৰা উচিত৷
৩৷ নিয়মিত আৰু সংগঠিতভাৱে ম’ক্ টেষ্ট লোৱা:
ম’ক্ টেষ্টৰ এটা
সুসংগঠিত সময়সূচী বজাই ৰখাটো বিশেষ প্ৰয়োজন৷ আৰম্ভণিতে শাখা বা বিষয়ভিত্তিক সৰু
টেষ্টৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, ধীৰে ধীৰে পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ, সময়-নিয়ন্ত্রিত টেষ্টলৈ আগবঢ়া
উচিত৷ চূড়ান্ত প্ৰস্তুতিৰ সপ্তাহত সপ্তাহত ১–২ বাৰ এই ধৰণৰ পূৰ্ণ টেষ্ট লোৱাটো উত্তম৷
৪৷ প্ৰদৰ্শন পৰ্যবেক্ষণ আৰু ৰেকৰ্ড ৰখা:
শিক্ষাৰ্থীসকলে এটা
বিস্তৃত লগবুক ৰাখি স্ক’ৰ, ভুলৰ ধৰণ আৰু সময়ৰ লগে লগে হোৱা উন্নতিৰ তথ্য লিখি ৰাখিব
লাগে৷ ইয়াৰ জৰিয়তে সিহঁতে পুনৰাবৃত্তি পেটাৰ্ন চিনাক্ত কৰিব পাৰে, কৌশল উন্নত কৰিব
পাৰে আৰু মনোনিৱেশিত প্ৰচেষ্টাৰ জৰিয়তে নিয়মীয়াভাৱে উন্নতি সাধন কৰিব পাৰে৷
শিক্ষাৰ্থীসকলে ম’ক্
টেষ্টৰ সঠিক আৰু ফলপ্ৰসূ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে নিজৰ প্ৰদৰ্শনৰ মূল্যায়ন কৰি, দুর্বলতা
চিনাক্ত কৰি, লক্ষ্যনিৰ্ধাৰণ কৰি উচ্চ ফলাফল সাব্যস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হয়৷
সামৰণিত ক’ব পাৰি
যে ম’ক্ টেষ্টসমূহ কেৱল
সাধাৰণ অনুশীলনী পৰীক্ষা নহয়; ই জ্ঞান আহৰণ আৰু ফলপ্ৰসূ প্ৰদৰ্শনৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ
সেতু হিচাপে কাম কৰে৷ ম’ক্ টেষ্টে শিক্ষাৰ্থীক আত্ম-মূল্যায়নৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে,
যাৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে নিজৰ জ্ঞানৰ ফাঁক, দুর্বলতা আৰু উন্নতিৰ প্ৰয়োজন থকা ক্ষেত্ৰসমূহ
চিনাক্ত কৰিব পাৰে৷ বাস্তৱ পৰীক্ষাৰ পৰিৱেশ অনুকৰণ কৰাৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীসকল পৰীক্ষাৰ
চাপৰ সৈতে অভ্যস্ত হয়, আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি পায় আৰু উদ্বেগ হ্ৰাস পায়৷ ইয়াৰ উপৰিও,
ম’ক্ টেষ্টে সময় ব্যৱস্থাপনা দক্ষতা উন্নত কৰে, কাম কৰাৰ গতি আৰু কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি
কৰে, লগতে দীঘলীয়া আৰু উচ্চ-চাপযুক্ত পৰীক্ষাৰ সময়ত একাগ্ৰতা বজাই ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজনীয়
মানসিক সহনশীলতা আৰু পৰীক্ষামূলক মনোভাৱ গঢ়ি তোলে৷ প্ৰশ্নৰ ধাৰা, প্ৰশ্নকাতৰ গঠন আৰু
পৰীক্ষাৰ ধৰণ সম্পৰ্কে কৌশলগত বোধ প্ৰদান কৰি ম’ক্ টেষ্টে শিক্ষাৰ্থীক অধিক বুদ্ধিদীপ্ত
আৰু লক্ষ্যভিত্তিকভাৱে প্ৰস্তুতি ল’বলৈ সহায় কৰে৷ বাস্তৱ পৰীক্ষাৰ অনুকৰণ, ধাৰণা দৃঢ়ীকৰণ
আৰু কৌশলগত অনুশীলনৰ জৰিয়তে ম’ক্ টেষ্টে সাধাৰণ প্ৰস্তুতিক সফল প্ৰদৰ্শনত ৰূপান্তৰিত
কৰে আৰু সম্ভাৱনাক সাফল্যত পৰিণত কৰে৷ আজিৰ তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতামূলক শিক্ষা ব্যৱস্থাত
ম’ক্ টেষ্টক উপেক্ষা কৰা মানে যেন প্ৰশিক্ষণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় এৰি দিয়া৷
সেয়েহে, ম’ক্ টেষ্টৰ গুৰুত্ব সঠিকভাৱে বুজি তাক সদ্ব্যৱহাৰ কৰা শিক্ষাৰ্থীসকল কেৱল
শিক্ষাক্ষেত্ৰতেই নহয়, পেছাগত আৰু ব্যক্তিগত জীৱনতো উৎকৰ্ষতা লাভ কৰিবলৈ অধিক সুসজ্জিত
হয়৷ কেৱল অনুশীলনী নহয়, ম’ক্ টেষ্ট হৈছে
জীৱনৰ চূড়ান্ত দৌৰৰ বাবে মন আৰু দক্ষতাক সূক্ষ্মভাৱে প্ৰস্তুত কৰা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ
পূৰ্বাভ্যাস৷
ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা
মুৰব্বী, যান্ত্রিক
অভিযান্ত্রিক বিভাগ, অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়
ফোন: ৯৪৩৫১৮৮৬৩০
ই-মেইল: buljit@gmail.com
বি.দ্র. : কেৰিয়াৰ
বিষয়ৰ বিভিন্ন কথা কোনো আগ্ৰহী শিক্ষাৰ্থীয়ে জানিব বিচাৰে, তেন্তে প্ৰত্যেক শনিবাৰে
বিয়লি ৬-৯ বজাৰ ভিতৰত ফোন(৯৪৩৫১৮৮৬৩০)ত যোগাযোগ কৰিব পাৰে ৷
