অন্যযুগ/


শিক্ষাৰ্থীসকলৰ কেৰিয়াৰ গঢ়াত তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ ভূমিকা

 °  বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই

 

         আজিৰ প্ৰতিযোগিতামূলক বিশ্বত কেৱল শৈক্ষিক উৎকৰ্ষই সফল কেৰিয়াৰৰ নিশ্চয়তা প্ৰদান নকৰে৷ বৰ্তমানৰ নিয়োগকৰ্তা, উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান আৰু বিভিন্ন সংস্থাই এনে ব্যক্তিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে, যিসকলে আত্মবিশ্বাসেৰে যোগাযোগ কৰিব পাৰে, সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব পাৰে, তথ্যভিত্তিক সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰে, দলীয়ভাৱে কাম কৰিব পাৰে আৰু পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতিৰ সৈতে সহজে খাপ খাব পাৰে৷ এই দক্ষতাসমূহক সাধাৰণতে “চফ্ট স্কিল” বা জীৱন দক্ষতা বুলি কোৱা হয়, আৰু এগৰাকী সফল পেছাজীৱীৰ বাবে এইবোৰ কাৰিকৰী জ্ঞানৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ এই জীৱনমুখী দক্ষতাসমূহ বিকাশৰ অন্যতম ফলপ্ৰসূ মাধ্যম হৈছে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা৷ তৰ্ক কেৱল যুক্তি দাঙি ধৰা বা ৰাজহুৱা ভাষণ দিয়াৰ প্ৰতিযোগিতা নহয়; ই হৈছে চিন্তা, বিশ্লেষণ, গৱেষণা, যোগাযোগ, নেতৃত্ব আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতা বিকাশৰ এক সুসংগঠিত শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া৷ তৰ্কৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজৰ মতামত তথ্য আৰু যুক্তিৰে উপস্থাপন কৰিবলৈ শিকে, আনৰ মতামত মনোযোগেৰে শুনিবলৈ শিকে, মতানৈক্যক সন্মান কৰিবলৈ শিকে আৰু সুস্থ আলোচনাৰ সংস্কৃতি আয়ত্ত কৰে৷

       বহু শিক্ষাৰ্থীয়ে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাক কেৱল সহ-পাঠ্যক্ৰমৰ কাৰ্য্যকলাপ বা বক্তৃতা প্ৰতিযোগিতা বুলি ভাবে৷ বাস্তৱত ই ব্যক্তিত্ব বিকাশ আৰু ভৱিষ্যৎ কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম৷ তৰ্কত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতাই এগৰাকী শিক্ষাৰ্থীক অধিক আত্মবিশ্বাসী, বিশ্লেষণক্ষম, দায়িত্বশীল আৰু নেতৃত্ব দিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গঢ়ি তোলে৷ ভৱিষ্যতে তেওঁ অভিযন্তা, চিকিৎসক, শিক্ষক, আইনজীৱী, বিজ্ঞানী, উদ্যোগপতি, সাংবাদিক, অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া বা আন যিকোনো বৃত্তিত নিয়োজিত হওক, তৰ্কৰ জৰিয়তে গঢ়ি উঠা দক্ষতাসমূহ তেওঁৰ গোটেই পেছাদাৰী জীৱনত সমানেই উপযোগী হৈ থাকে৷

     সফল কেৰিয়াৰৰ অন্যতম মূল ভেটি হৈছে ফলপ্ৰসূ যোগাযোগ দক্ষতা৷ এজন ব্যক্তিৰ যিমানেই জ্ঞান বা সৃষ্টিশীল চিন্তা নাথাকক, যদি তেওঁ সেই চিন্তাসমূহ স্পষ্ট, সুসংগঠিত আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰে, তেন্তে সেই জ্ঞানৰ পূৰ্ণ মূল্য প্ৰকাশ নাপায়৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাই এই যোগাযোগ দক্ষতা বিকাশৰ বাবে এক উৎকৃষ্ট অনুশীলন ক্ষেত্ৰ প্ৰদান কৰে৷ তৰ্কত অংশগ্ৰহণৰ সময়ত শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজৰ বক্তব্য যুক্তিসংগতভাৱে সংগঠিত কৰা, উপযুক্ত শব্দ বাছনি কৰা, সঠিক ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা, কণ্ঠস্বৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, চকুৰ সংযোগ বজাই ৰখা আৰু শৰীৰৰ ভাষা ফলপ্ৰসূভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশল আয়ত্ত কৰে৷ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁলোকে বিপক্ষৰ বক্তব্য মনোযোগেৰে শুনি তথ্য আৰু যুক্তিৰে খণ্ডন কৰাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলে৷ এই অভ্যাসে তেওঁলোকক অধিক বিশ্বাসযোগ্য আৰু প্ৰভাৱশালী বক্তা হিচাপে গঢ়ি তোলে৷ এই যোগাযোগ দক্ষতা কেৱল তৰ্কৰ মঞ্চতেই সীমাবদ্ধ নাথাকে৷ চাকৰিৰ সাক্ষাৎকাৰ, গ্ৰুপ ডিস্কাচন, ছেমিনাৰ, প্ৰকল্প উপস্থাপন, কৰ্মক্ষেত্ৰৰ সভা, গ্ৰাহকৰ সৈতে যোগাযোগ, নেতৃত্ব প্ৰদান আৰু দৈনন্দিন পেছাদাৰী জীৱনৰ প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতে এই দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হয়৷ বহু নিয়োগকৰ্তাই বৰ্তমান যোগাযোগ দক্ষতাক শৈক্ষিক অৰ্হতাৰ সমান গুৰুত্ব দিয়ে, কাৰণ ফলপ্ৰসূ যোগাযোগে দলীয় সমন্বয় বৃদ্ধি কৰে, ভুল বুজাবুজি হ্ৰাস কৰে আৰু সংস্থাৰ লক্ষ্য পূৰণত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে৷ সেয়েহে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাত নিয়মীয়াকৈ অংশগ্ৰহণ কৰা শিক্ষাৰ্থীসকলে কেৱল এজন দক্ষ বক্তাই নহয়, বৰং এজন আত্মবিশ্বাসী, বিশ্বাসযোগ্য আৰু পেছাদাৰী যোগাযোগকাৰী হিচাপেও নিজকে গঢ়ি তুলিবলৈ সক্ষম হয়৷ এই গুণসমূহে তেওঁলোকক উচ্চ শিক্ষা, কৰ্মসংস্থান আৰু নেতৃত্বৰ ক্ষেত্ৰত আনৰ তুলনাত অধিক প্ৰতিযোগিতামূলক কৰি তোলে৷

           তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলৰ সমালোচনাত্মক চিন্তাশক্তি আৰু বিশ্লেষণাত্মক ক্ষমতাৰ বিকাশ৷ তৰ্কৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে কোনো বিষয়ক একপক্ষীয়ভাৱে চোৱাৰ পৰিৱৰ্তে বিভিন্ন দৃষ্টিকোণৰ পৰা মূল্যায়ন কৰিবলৈ শিকে৷ ফলস্বৰূপে, তথ্য, যুক্তি আৰু প্ৰমাণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সিদ্ধান্ত লোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি উঠে৷ তৰ্কৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাওঁতে শিক্ষাৰ্থীসকলে তথ্য আৰু মতামতৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজিবলৈ শিকে, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ পৰা তথ্য সংগ্ৰহ কৰে, যুক্তিৰ শক্তি আৰু দুৰ্বলতা বিশ্লেষণ কৰে আৰু প্ৰমাণৰ বিশ্বাসযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰে৷ ইয়াৰ উপৰিও কোনো সমস্যাৰ অন্তৰ্নিহিত কাৰণ, সম্ভাৱ্য ফলাফল আৰু বিকল্প সমাধানসমূহ বিচাৰ-বিশ্লেষণ কৰাৰ দক্ষতাও বিকশিত হয়৷ এই অভ্যাসে তেওঁলোকক অন্ধভাৱে তথ্য গ্ৰহণ নকৰি যুক্তিৰে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিবলৈ আৰু সুস্থ সিদ্ধান্তত উপনীত হ'বলৈ সহায় কৰে৷ বৰ্তমানৰ তথ্য-প্ৰযুক্তিনিৰ্ভৰ যুগত এই দক্ষতাসমূহ প্ৰায় সকলো পেছাত অপৰিহাৰ্য৷ অভিযান্ত্ৰিক, চিকিৎসা, আইন, গৱেষণা, তথ্য বিজ্ঞান, ব্যৱসায় ব্যৱস্থাপনা, চৰকাৰী প্ৰশাসন, সাংবাদিকতা, নীতি নিৰ্ধাৰণ অথবা তথ্য প্ৰযুক্তি—প্ৰত্যেক ক্ষেত্ৰতেই বিশ্লেষণাত্মক চিন্তা আৰু সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতাক উচ্চ মূল্য দিয়া হয়৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাই শিক্ষাৰ্থীসকলক এই দক্ষতাসমূহ আগতীয়াকৈ আয়ত্ত কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰি উচ্চ শিক্ষা আৰু পেছাদাৰী জীৱনৰ বাবে অধিক সুসজ্জিত কৰি তোলে৷

        আত্মবিশ্বাস ব্যক্তিগত আৰু পেছাদাৰী সফলতাৰ অন্যতম ভিত্তি৷ বহু শিক্ষাৰ্থীয়ে ৰাজহুৱা মঞ্চত বক্তব্য দিবলৈ সংকোচ বা ভয় অনুভৱ কৰে৷ ফলত তেওঁলোকৰ জ্ঞান আৰু যোগ্যতা থাকিলেও সেইবোৰ সঠিকভাৱে প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰে৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাই এই সংকোচ দূৰ কৰি আত্মবিশ্বাস বিকাশৰ বাবে এক বাস্তৱভিত্তিক অনুশীলনৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰে৷ নিয়মীয়াকৈ তৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰিলে শিক্ষাৰ্থীসকলে দৰ্শকৰ সন্মুখত স্বাভাৱিকভাৱে বক্তব্য ৰাখিবলৈ অভ্যস্ত হয়৷ তেওঁলোকে নিজৰ মতামত স্পষ্টভাৱে উপস্থাপন কৰিবলৈ, আকস্মিক প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ আৰু বিপৰীত যুক্তিৰ সন্মুখীন হৈও শান্তভাৱে নিজৰ স্থিতি ব্যাখ্যা কৰিবলৈ সক্ষম হয়৷ এই অভিজ্ঞতাই তেওঁলোকৰ আত্মবিশ্বাস ধাপে ধাপে বৃদ্ধি কৰে৷ এই আত্মবিশ্বাসৰ প্ৰভাৱ তৰ্কৰ মঞ্চতেই সীমাবদ্ধ নাথাকে৷ চাকৰিৰ সাক্ষাৎকাৰ, দলীয় আলোচনা, নেতৃত্বৰ দায়িত্ব, পেছাদাৰী সভা, উপস্থাপনা আৰু নতুন সুযোগ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰতো ইয়াৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱ পৰে৷ সেয়েহে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ভৱিষ্যৎ কেৰিয়াৰৰ বাবে এক শক্তিশালী আত্মবিশ্বাসৰ ভেটি স্থাপন কৰে৷

       তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ সফলতাৰ চাবিকাঠি হ’ল সুপৰিকল্পিত আৰু তথ্যভিত্তিক প্ৰস্তুতি৷ সেয়েহে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱাৰ সময়ত শিক্ষাৰ্থীসকলে কিতাপ, গৱেষণাপত্ৰ, চৰকাৰী প্ৰতিবেদন, বৈজ্ঞানিক প্ৰকাশন, সংবাদ মাধ্যম আৰু অন্যান্য নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ পৰা তথ্য সংগ্ৰহ কৰাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলে৷এই প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে প্ৰামাণিক উৎস চিনাক্ত কৰা, তথ্যৰ সত্যতা পৰীক্ষা কৰা, বিভিন্ন মতামতৰ তুলনামূলক বিশ্লেষণ কৰা আৰু সংগৃহীত তথ্য সুসংগঠিতভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ কৌশল শিকে৷ ফলত তেওঁলোকৰ তথ্যভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায় আৰু ভুৱা তথ্য বা প্ৰমাণহীন দাবীৰ প্ৰতি সমালোচনাত্মক দৃষ্টিভংগী গঢ়ি উঠে৷ গৱেষণাৰ এই অভ্যাস উচ্চ শিক্ষা, প্ৰকল্প, বিজ্ঞান, আইন, ব্যৱসায়, সাংবাদিকতা, তথ্য প্ৰযুক্তি, চৰকাৰী সেৱা আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে বিশেষভাৱে সহায়ক৷ তথ্য সংগ্ৰহ, বিশ্লেষণ আৰু যথাযথ ব্যৱহাৰৰ এই দক্ষতাই শিক্ষাৰ্থীসকলক অধিক দায়িত্বশীল আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পেছাজীৱী হিচাপে গঢ়ি তোলে৷

         তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ আন এক উল্লেখযোগ্য সুবিধা হৈছে আজীৱন শিক্ষাৰ মানসিকতা বিকাশ৷ তৰ্কৰ বিষয়সমূহ সাধাৰণতে পাঠ্যপুথিৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ, স্বাস্থ্য, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, ৰাজনীতি, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক, সামাজিক ন্যায়, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আদি সমসাময়িক বিষয় সামৰি লয়৷ ফলত শিক্ষাৰ্থীসকলে নিয়মীয়াকৈ নতুন বিষয় জানিবলৈ আৰু সাম্প্ৰতিক ঘটনাৰ সৈতে নিজকে আপডেট কৰি ৰাখিবলৈ আগ্ৰহী হয়৷এই অভ্যাসে তেওঁলোকৰ কৌতূহল, অনুসন্ধিৎসু মনোভাৱ আৰু নতুন জ্ঞান আহৰণৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে৷ তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰে যে শিক্ষা কেৱল বিদ্যালয় বা বিশ্ববিদ্যালয়তে শেষ নহয়; বৰং সফল জীৱনৰ বাবে নিৰন্তৰ শিকি থকাটো এক অপৰিহাৰ্য প্ৰক্ৰিয়া৷ এই মানসিকতাই তেওঁলোকক দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনশীল বিশ্বৰ সৈতে খাপ খুৱাই নিজকে সদায় উন্নত কৰি ৰাখিবলৈ সহায় কৰে৷

         নেতৃত্ব মানে কেৱল নিৰ্দেশনা দিয়া বা আনক দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ দিয়া নহয়; এজন সফল নেতাই জ্ঞান, যুক্তি, সততা, দূৰদৰ্শিতা আৰু ফলপ্ৰসূ যোগাযোগৰ জৰিয়তে আনক অনুপ্ৰাণিত আৰু প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে৷ এই নেতৃত্বৰ গুণসমূহ বিকাশৰ বাবে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা এক উৎকৃষ্ট অনুশীলন ক্ষেত্ৰ৷তৰ্কত অংশগ্ৰহণৰ সময়ত শিক্ষাৰ্থীসকলে তথ্য আৰু যুক্তিৰ ভিত্তিত নিজৰ মতামত আনৰ আগত বিশ্বাসযোগ্যভাৱে উপস্থাপন কৰিবলৈ শিকে৷ ইয়াৰ লগতে নিয়মিত অনুশীলন, সময়ানুবৰ্তিতা, দায়িত্ববোধ, আত্ম-অনুশাসন, দলীয় সহযোগিতা আৰু সুস্থ প্ৰতিযোগিতাৰ মনোভাৱো বিকশিত হয়৷ এই গুণসমূহ এগৰাকী সফল নেতাৰ মৌলিক বৈশিষ্ট্য৷ ইতিহাসত বহু ৰাজনীতিবিদ, ন্যায়াধীশ, শিক্ষক, প্ৰশাসক, উদ্যোগপতি আৰু সমাজসংস্কাৰকে ছাত্ৰজীৱনত তৰ্ক, বক্তৃতা বা আলোচনা-চক্ৰত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল৷ এই অভিজ্ঞতাই তেওঁলোকৰ যুক্তিসংগত চিন্তা, আত্মবিশ্বাস আৰু নেতৃত্বৰ ভিত্তি শক্তিশালী কৰিছিল৷ সেয়েহে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাক কেৱল বক্তৃতাৰ অনুশীলন বুলি নাচায় ভৱিষ্যৎ নেতৃত্ব বিকাশৰ এক কাৰ্যকৰী মাধ্যম হিচাপে গণ্য কৰা উচিত৷

           ব্যক্তিগত, শৈক্ষিক আৰু পেছাদাৰী জীৱনৰ প্ৰতিটো পৰ্যায়তে সঠিক সময়ত যুক্তিসংগত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষমতা অতি প্ৰয়োজনীয়৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাই শিক্ষাৰ্থীসকলক এই দক্ষতা বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তে বিকশিত কৰাৰ সুযোগ দিয়ে৷ তৰ্কৰ সময়ত প্ৰতিযোগীসকলে প্ৰায়ে অপ্ৰত্যাশিত যুক্তি, প্ৰশ্ন বা আপত্তিৰ সন্মুখীন হয়৷ এনে পৰিস্থিতিত তেওঁলোকে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে পৰিস্থিতি বিশ্লেষণ কৰি উপযুক্ত উত্তৰ প্ৰস্তুত কৰিবলগীয়া হয়৷ এই অনুশীলনে চাপৰ মাজতো শান্তভাৱে চিন্তা কৰা, বিকল্পসমূহ মূল্যায়ন কৰা আৰু যুক্তিসংগত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে৷ এই দক্ষতা ব্যৱসায়, চিকিৎসা, অভিযান্ত্ৰিক, আইন, প্ৰশাসন, সামৰিক সেৱা, কূটনীতি, পৰিচালনা আৰু অন্যান্য বহু পেছাত বিশেষভাৱে প্ৰয়োজনীয়৷ সঠিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতাই কেৱল সমস্যা সমাধানতেই সহায় নকৰে; ই দায়িত্বশীল নেতৃত্ব আৰু ফলপ্ৰসূ ব্যৱস্থাপনাৰ ভেটিও সুদৃঢ় কৰে৷

         গণতান্ত্ৰিক সমাজত মতানৈক্য স্বাভাৱিক৷ কিন্তু মতানৈক্য মানেই সংঘাত নহয়৷ সুস্থ সমাজ গঢ়িবলৈ যুক্তিনিষ্ঠ আলোচনা, পাৰস্পৰিক সন্মান আৰু সহনশীলতা অপৰিহাৰ্য৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত এই মূল্যবোধসমূহ বিকশিত কৰাত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে৷ তৰ্কত অংশগ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁলোকে বিপক্ষৰ বক্তব্য মনোযোগেৰে শুনিবলৈ, বিষয়বস্তুৰ ভিত্তিত মতামত মূল্যায়ন কৰিবলৈ আৰু ব্যক্তিগত আক্ৰমণৰ পৰিৱৰ্তে তথ্য, যুক্তি আৰু প্ৰমাণেৰে নিজৰ স্থিতি ব্যাখ্যা কৰিবলৈ শিকে৷ ফলত মতভেদ থাকিলেও শালীনতা, সহনশীলতা আৰু গঠনমূলক আলোচনাৰ সংস্কৃতি গঢ়ি উঠে৷আজিৰ বিশ্বায়িত সাংস্কৃতিক কৰ্মক্ষেত্ৰত বিভিন্ন পটভূমিৰ সহকৰ্মীসকলৰ সৈতে সফলতাৰে কাম কৰিবলৈ এই গুণসমূহ অতি প্ৰয়োজনীয়৷ সেয়েহে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাই শিক্ষাৰ্থীসকলক কেৱল দক্ষ পেছাজীৱী হিচাপেই নহয়, দায়িত্বশীল আৰু সচেতন নাগৰিক হিচাপেও গঢ়ি তোলে৷

          ফলপ্ৰসূ যোগাযোগ কেৱল স্পষ্টভাৱে কোৱাৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; মনোযোগেৰে শুনাৰ ক্ষমতাও সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ এজন দক্ষ তাৰ্কিকে বিপক্ষৰ প্ৰতিটো যুক্তি, তথ্য আৰু উদাহৰণ মনোযোগেৰে শুনি বিশ্লেষণ কৰে, যাতে উপযুক্ত উত্তৰ আগবঢ়াব পাৰে৷এই অভ্যাসে ধৈৰ্য, মনোযোগ, বিশ্লেষণাত্মক চিন্তাশক্তি আৰু আনৰ মতামতৰ প্ৰতি সন্মানবোধ বৃদ্ধি কৰে৷ ইয়াৰ ফলত শিক্ষাৰ্থীসকলে বুজি পায় যে সঠিক উত্তৰ দিয়াৰ পূৰ্বে সঠিকভাৱে শুনাটো জৰুৰী৷এই শুনা দক্ষতা প্ৰায় সকলো পেছাত সমানেই মূল্যৱান৷ শিক্ষক, চিকিৎসক, আইনজীৱী, পৰিচালক, পৰামৰ্শদাতা, গ্ৰাহক সেৱা বিষয়া অথবা ব্যৱস্থাপক—সকলোৰে ক্ষেত্ৰতে আনৰ প্ৰয়োজন, সমস্যা আৰু মতামত সঠিকভাৱে বুজি পোৱাটো সফলতাৰ অন্যতম চাবিকাঠি৷

          সময়ৰ সঠিক ব্যৱহাৰ সফল শিক্ষাজীৱন আৰু পেছাজীৱনৰ অন্যতম ভিত্তি৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাত প্ৰতিযোগীসকলক সীমিত সময়ৰ ভিতৰত নিজৰ বক্তব্য উপস্থাপন, যুক্তি দাঙি ধৰা আৰু খণ্ডন আগবঢ়াবলগীয়া হয়৷ ফলত সময়ৰ সদ্ব্যৱহাৰ আৰু পৰিকল্পিতভাৱে কাম কৰাৰ অভ্যাস স্বাভাৱিকভাৱে গঢ়ি উঠে৷ তৰ্কৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱাৰ সময়ত শিক্ষাৰ্থীসকলে অধ্যয়ন, তথ্য সংগ্ৰহ, অনুশীলন আৰু পুনৰালোচনাৰ বাবে সময় সঠিকভাৱে ভাগ কৰি কাম কৰিবলৈ শিকে৷ লগতে সীমিত সময়ৰ ভিতৰত মূল বক্তব্যসমূহ সংক্ষিপ্ত, স্পষ্ট আৰু ফলপ্ৰসূভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ কৌশল আয়ত্ত কৰে৷  এই অভ্যাসে আত্ম-অনুশাসন, অগ্ৰাধিকাৰ নিৰ্ধাৰণ, পৰিকল্পনা ক্ষমতা আৰু দায়িত্ববোধ বৃদ্ধি কৰে৷ পৰীক্ষা, গৱেষণা, প্ৰকল্প, কৰ্মক্ষেত্ৰ বা ব্যৱসায় আদি যিকোনো ক্ষেত্ৰতে সময় ব্যৱস্থাপনাৰ দক্ষতাই অধিক উৎপাদনশীলতা আৰু সফলতা নিশ্চিত কৰাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে৷

            তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ জৰিয়তে বিকশিত হোৱা দক্ষতাসমূহ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট পেছাত সীমাবদ্ধ নহয়; বৰং প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতে সমানে মূল্যৱান৷ স্পষ্টভাৱে যোগাযোগ কৰা, যুক্তিসংগতভাৱে চিন্তা কৰা, তথ্য বিশ্লেষণ কৰা, সমস্যা সমাধান কৰা, নেতৃত্ব দিয়া আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে নিজৰ মতামত উপস্থাপন কৰাৰ ক্ষমতাই যিকোনো পেছাত সফলতাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে৷অসামৰিক সেৱা, আইন, শিক্ষা, সাংবাদিকতা, গণসংযোগ, কৰ্পৰেট ব্যৱস্থাপনা, বিপণন, উদ্যোগীকৰণ, কূটনীতি, সমাজসেৱা, গৱেষণা, বিজ্ঞান, অভিযান্ত্ৰিক, চিকিৎসা, তথ্য প্ৰযুক্তি, বেংকিং অথবা ব্যৱসায় আদি প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতেই যুক্তিসংগত চিন্তা, ফলপ্ৰসূ যোগাযোগ আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হয়৷ তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ অভিজ্ঞতাই এই গুণসমূহ সুদৃঢ় কৰি শিক্ষাৰ্থীসকলক অধিক যোগ্য আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক পেছাজীৱী হিচাপে গঢ়ি তোলে৷

           বৰ্তমানৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ বজাৰত কেৱল শৈক্ষিক ফলাফল বা কাৰিকৰী জ্ঞানেই সফলতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে৷ নিয়োগকৰ্তাসকলে এনে প্ৰাৰ্থীক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে, যিসকলৰ যোগাযোগ দক্ষতা, নেতৃত্ব, দলীয়ভাৱে কাম কৰাৰ ক্ষমতা, সমস্যা সমাধানৰ দক্ষতা, অভিযোজন ক্ষমতা আৰু আত্মবিশ্বাস উন্নত৷তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাত নিয়মীয়াকৈ অংশগ্ৰহণ কৰা শিক্ষাৰ্থীসকলে এই গুণসমূহ বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ জৰিয়তে বিকশিত কৰে৷ ফলত কেম্পাছ নিয়োগ, চাকৰিৰ সাক্ষাৎকাৰ, গ্ৰুপ ডিস্কাচন, উপস্থাপনা আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ বিভিন্ন দায়িত্ব সফলতাৰে সম্পাদন কৰাত তেওঁলোক অধিক সক্ষম হয়৷ নিজৰ ধাৰণা যুক্তিসংগতভাৱে উপস্থাপন কৰা, গঠনমূলক আলোচনা আগবঢ়োৱা আৰু নতুন পৰিস্থিতিৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱাৰ ক্ষমতাই তেওঁলোকক অন্য প্ৰাৰ্থীৰ তুলনাত বিশেষ সুবিধা প্ৰদান কৰে৷

            বৰ্তমান ভাৰতৰ লগতে বিশ্বৰ বহু খ্যাতনামা বিশ্ববিদ্যালয়ে কেৱল শৈক্ষিক ফলাফলৰ ওপৰতেই গুৰুত্ব নিদিয়ে; নেতৃত্ব, সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰা, যোগাযোগ দক্ষতা, সামাজিক অংশগ্ৰহণ আৰু সহ-পাঠ্যক্ৰমৰ সাফল্যকো সমানভাৱে মূল্যায়ন কৰে৷ এই দৃষ্টিকোণৰ পৰা তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ শিক্ষাৰ্থীৰ শৈক্ষিক পৰিচয় অধিক শক্তিশালী কৰে৷তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাত লাভ কৰা অভিজ্ঞতা আৰু কৃতিত্ব বিশ্ববিদ্যালয়ত নামভৰ্তি, মেধাভিত্তিক বৃত্তি, নেতৃত্ব বিকাশ কাৰ্যসূচী, গৱেষণা ইণ্টাৰ্নশ্বিপ, ছাত্ৰ বিনিময় কাৰ্যসূচী আৰু বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয়-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সুযোগ লাভৰ ক্ষেত্ৰত ইতিবাচক ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে৷ ই আবেদনকাৰীৰ বৌদ্ধিক কৌতূহল, নেতৃত্বৰ সম্ভাৱনা, আত্মবিশ্বাস আৰু শিকাৰ মানসিকতাৰ এক শক্তিশালী পৰিচয় বহন কৰে৷

          তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰভাৱ কেৱল কেৰিয়াৰতে সীমাবদ্ধ নহয়; ই শিক্ষাৰ্থীৰ সামগ্ৰিক ব্যক্তিত্ব গঢ়ি তোলাতো উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে৷ নিয়মিত অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে আত্ম-অনুশাসন, দায়িত্ববোধ, অধ্যৱসায়, শিষ্টাচাৰ, সহনশীলতা, সামাজিক সচেতনতা আৰু নৈতিক মূল্যবোধ শক্তিশালী হয়৷তৰ্কৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে বিভিন্ন দৃষ্টিভংগীক সন্মান কৰিবলৈ, যুক্তিনিষ্ঠভাৱে মত প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰু পাৰস্পৰিক সহযোগিতাৰ মনোভাৱ গঢ়ি তুলিবলৈ শিকে৷ ফলত তেওঁলোক কেৱল দক্ষ পেছাজীৱী নহয়, দায়িত্বশীল, সচেতন আৰু সমাজমুখী নাগৰিক হিচাপেও গঢ়ি উঠে৷

         তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা কেৱল যুক্তি উপস্থাপন বা বক্তৃতাৰ অনুশীলন নহয়; ই ব্যক্তিত্ব বিকাশ, বৌদ্ধিক উৎকৰ্ষ আৰু সফল কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক শক্তিশালী শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া৷ ইয়াৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে যোগাযোগ, বিশ্লেষণ, গৱেষণা, নেতৃত্ব, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ, সময় ব্যৱস্থাপনা, দলীয় সহযোগিতা আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধৰ দৰে বহু মূল্যৱান দক্ষতা আয়ত্ত কৰে৷ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনশীল আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক বিশ্বত এই দক্ষতাসমূহে শিক্ষাৰ্থীসকলক কেৱল ভাল ফলাফল লাভ কৰাতেই নহয়, বৰং জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত আত্মবিশ্বাসেৰে আগবাঢ়ি যাবলৈ সক্ষম কৰে৷ সেয়েহে প্ৰতিখন বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ে তৰ্ক প্ৰতিযোগিতাক কেৱল সহ-পাঠ্যক্ৰমৰ কাৰ্য্যকলাপ হিচাপে নহয়, ব্যক্তিত্ব বিকাশ আৰু কেৰিয়াৰ প্ৰস্তুতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা উচিত৷ একেদৰে অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকলেও শিক্ষাৰ্থীসকলক এনে বৌদ্ধিক কাৰ্য্যকলাপত লিপ্ত হ’বলৈ উৎসাহিত কৰা উচিত৷  আজিৰ এজন আত্মবিশ্বাসী তাৰ্কিকেই কাইলৈৰ দক্ষ পেছাজীৱী, বিচক্ষণ নেতা আৰু দায়িত্বশীল নাগৰিক হ'ব পাৰে৷ সেই দিশত তৰ্ক প্ৰতিযোগিতা নিঃসন্দেহে সফল ভৱিষ্যৎ গঢ়াৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম৷

 

 

° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই

কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা   তথা

মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ, অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়

আজাৰা,গুৱাহাটী- ৭৮১০১৭ , অসম ৷

ফোন: ৯৪৩৫১৮৮৬৩০

ই-মেইল: buljit@gmail.com

www.buljit.com

 

বি.দ্র.: কেৰিয়াৰ বিষয়ৰ বিভিন্ন কথা কোনো আগ্ৰহী শিক্ষাৰ্থীয়ে জানিব বিচাৰে,তেন্তে প্ৰত্যেক শনিবাৰে বিয়লি ৬-৯ বজাৰ ভিতৰত ফোন(৯৪৩৫১৮৮৩০)ত যোগাযোগ কৰিব পাৰে ৷


অন্যযুগৰ প্ৰকাশিত সংখ্যাসমূহ